1- KO-MEK'in amacı

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Meslek ve Sanat Eğitimi Kursları (KO-MEK), Kocaeli Büyükşehir Belediyesi görev alanı içerisinde ikamet etmekte olan halkımıza; bilgi, beceri ve nitelik kazandırmaya, ev ekonomilerine katkı sağlamaya yönelik faaliyetler yürütmektedir. KO-MEK Mesleki-Teknik, Sosyal-Kültürel ve Okuma yazma kursları ile örgün eğitim imkânlarından hiç yararlanamamış durumda olanlara, gittikleri okullardan erken ayrılanlara ya da örgün eğitim kurumlarında okumakta olanlara ve meslek dallarında daha yeterli duruma gelmek isteyenlere, yaygın eğitim ilkelerine uygun olarak eğitim vermekte olan bir projedir.

KO-MEK ayrıca kursiyerlere ve halka yönelik seminerler, sergi organizasyonları da gerçekleştirmektedir. 

2- Dayanakları 

* 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu 

* 3797 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun 

* 5393 sayılı Belediyeler Kanunu 

* 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu 

* Milli Eğitim Bakanlığı Çıraklık Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü Yaygın Eğitim Kurumları Yönetmeliği 

* Milli Eğitim Bakanlığının 1996/ 60 ve 1997/85 sayılı genelgeleri 

* 14 Şubat 2006 tarih ve 26080 sayılı resmi gazetede yayımlanan “Milli Eğitim Bakanlığı Yaygın Eğitim Kurumları” Yönetmeliği

3- Yetişkin kimdir? Yetişkin Eğitimi nedir? 

Yetişkin psikolojisi açısından tanımlandığında, yetişkin; “kendi yaşamını yönetme sorumluluğunu üstüne alan, kendi kararlarını vermeye kendini hazır hisseden kişidir.”*

Yetişkin, en genel tanımıyla büyümüş kişidir. Toplumsal açıdan tanımlandığında; toplumda bir iş-meslek sahibi, eş, anne, baba gibi rolleri yerine getiren kişidir. 

Yetişkin Eğitimi, “yetişkin olarak algılanan bireylerin, hayatlarının belirli dönemlerinde ortaya çıkan ilgi ve gereksinimlerine yönelik düzenlenen planlı eğitim” olarak tanımlanabilir. Aynı zamanda hayat boyu eğitimin diğer adıdır. 

4- Yetişkin Eğitiminin Özellikleri

 a- Hedef gurubunu, yetişkin olarak tanımlanan ve kendi başına karar verme yeteneğine sahip bireyler oluşturur. 

b- Bireyler eğitime amaç doğrultusunda ve planlı olarak katılırlar. 

c- Eğitim planlamasında örgün eğitimdeki gibi katı kurallar uygulanamaz. Yetişkinlerin özellikleri dikkate alınarak kurallar esnektir. 

Yetişkin eğitimi programları beş temel grupta toplanır.

1. Tamamlama eğitimi 

2. Mesleki ve teknik yeterlilik eğitimi

3. Sağlık, refah ve aile hayatını daha iyi hale getirmek için verilen eğitimler

4. Yurttaşlık eğitimi

5. Kendini gerçekleştirme eğitimi

Yetişkin eğitimi, genel eğitim formatının içinde ancak kendine özgü yaklaşımları gerektiren bir eğitim türüdür. Örgün öğretimde çocuk ve gençlere verilen eğitimdeki kurallar ve beklentiler yetişkin eğitiminde geçerli olamaz. Unutulmaması gereken yetişkinin başat rolünün öğrencilik değil, toplumun onlardan beklediği ana, baba veya meslekle ilgili rolleri olduğudur. Bu açıdan bakıldığında yetişkinin alıngan olabileceği o ana kadarki deneyimlerinin öğrenmedeki etkisi dikkate alınmak durumundadır.

5-KO-MEK'in açtığı kurslar ve nitelikleri

Kocaeli Büyükşehir Belediyesinin bir sosyal doku faaliyeti olan KO-MEK'te verilmekte olan eğitimler; Mesleki ve Teknik kurslar, Sosyal ve Kültürel Kurslar ve Okuma yazma eğitimleri olarak gerçekleşmektedir. Sosyal Kültürel Kurslar ile Okuma yazma eğitimleri tamamen KO-MEK'in kendi bünyesinde verilirken, Mesleki ve Teknik kurslardan bazıları, İşbirliği kursları kapsamında Kocaeli'ndeki Endüstri Meslek Liseleri ile yürütülmektedir. Ancak 2009–2010 eğitim döneminde KO-MEK kendi atölyesine kavuşmuş, Sekaparktaki kaynakçılık atölyesinden ilk mezunlarını vermiş durumdadır. Aynı şekilde Dilovası'nda açılan ikinci Kaynakçılık atölyesinde eğitimler başlamış bulunmaktadır.

KO-MEK 2007–2008 öğretim döneminde Kocaeli Üniversitesi ile bir protokol imzalayarak Üniversite öğrencilerine yönelik ortak bir uygulama merkezini Kandıra'da hayata geçirmiş bulunmaktadır. Ağırlıklı olarak Kandıra Meslek Yüksek Okulu öğrencilerine hizmet verecek olan merkezde 2007–2008 eğitim döneminde; Ev tekstili, Bilgisayarlı Muhasebe, Bilgisayar branşlarında eğitim verilmektedir. Bu merkezde ihtiyaçlar doğrultusunda yeni kurslar açılabilecektir.

Kursiyer Nitelikleri :

KO-MEK kursiyer profili dikkatli bir şekilde incelendiğinde kursiyerlerin yaş aralığı ve eğitim durumu üzerinde durulmaya değer verilerdir. Kursiyerlerin % 67.4 gibi ezici çoğunluğu lise ve üzeri eğitim düzeyine sahiptir. Kursiyerlerin yaş aralığına bakıldığında % 73 gibi bir bölümünün16–35 yaş aralığındaki bireylerden oluştuğu görülmektedir. Bu iki veri birlikte okunduğunda KO-MEK'in hitap ettiği kitlenin eğitimli, genç ve üretkenlik potansiyeli taşıdığı görülmektedir. Bu kitlenin KO-MEK kurslarına katılmasının -eğitim düzeyi de dikkate alındığında- nitelik kazanmak amacını taşıdığı gerçeği inkâr edilemez. Bu durum bize KO-MEK'in Kocaeli'nde ağırlıklı olarak, genç ve eğitimli nüfusun gereksinimlerine karşılık geldiğini göstermektedir.

Bir başka dikkat edilmesi gereken husus; Burada KO-MEK'in Kocaeli'ndeki örgün eğitime verdiği tamamlayıcı destek göz ardı edilmemelidir.

Kurulduğu 2005 yılı Şubat ayından 2010 yılına kadar sürekli artan bir taleple karşılaşması hem KO-MEK'in beklentilere cevap verebilme yeteneği- ki 2007–2008 yılında örneklem yoluyla yapılan bir araştırmada % 87 - hem de KO-MEK'in Kocaeli için ifade anlam açısından önemlidir.

Dikkat edilmesi gereken bir başka husus KO-MEK'in bayan ağırlıklı (%73 ) kursiyer yapısına sahip olmasına rağmen (%27) gibi hiç de küçümsenmeyecek bir erkek kitlesinin eğitim ihtiyaçlarına cevap vermekte olduğudur. Yaş aralığına bakılınca KO-MEK'te 16 yaşından 80 yaşına kadar yayılan bir yelpazede kursiyer varlığı dikkati çekmektedir. Buna göre KO-MEK toplumun bütün kesimlerini yaş, cinsiyet ve eğitim farkı gözetmeksizin kucaklamaktadır. Bu özelliğiyle adeta topyekûn bir eğitim seferberliği faaliyetidir.

6- Kursiyerlerin beklentileri ve gerçekleşme durumu

2007–2008 eğitim döneminde KO-MEK kursiyerleri arasında örneklem yoluyla yapılan bir araştırmada kursiyerlere, “ Aldığınız eğitimle amacınızın gerçekleşeceğine inanıyor musunuz?” sorusu sorulmuş, % 87 oranına tekabül eden kursiyer kesimi beklentilerinin gerçekleştiklerine inandıklarını belirtmişlerdir. 

7- Değerlerin yayılma ve yaşatılmasında KO-MEK

KO-MEK kursiyerlere yönelik olarak gerçekleştirdiği faaliyetlerle onlarda yeni davranış kalıpları ve değerlerin oluşmasına, yaşatılmasına katkı yapmaktadır. 

a- Seminerler; Kursiyerlere dönük olarak yapılan kurs merkezli seminerlerde, Bireylerarası iletişim, Atatürk İlke ve İnkılâpları, Tüketici bilinci, Hijyen, Kadına yönelik şiddet, İlkyardım, Kanserde erken teşhisin önemi, Menopoz, Girişimcilik, Başarılı olmak, Ergenlik sorunları, Sağlıklı süt kullanımı, Yangın ve Doğal Afetlere karşı önlemler, Gribe karşı önlemler, Su ve Enerji tasarrufu, Atık yönetimi, Bitkisel atıklar, Pandemik grip, Çocukta Sorumluluk ve Özgüven, Çanakkale ve Kadın, 18 Mart ve Çanakkale, Aile içi iletişim,Anne sütü ve önemi,İletişim ve Kurumsal Aidiyet vb. birçok konuda verilen seminerlerle hayata daha olumlu ve bilinçli bakabilme değeri kazandırılmaya çalışılmaktadır. 

b- Tiyatro; Kursiyerler değişik zamanlarda tiyatroya götürülerek birçoğunun o ana kadar hiç tanışmadığı bir etkinlikle karşılaşmaları sağlanmaktadır. Böylece o ana kadar tiyatroyla hiç karşılaşmamış olan bireyler yeni bir kültürel unsurla tanışma fırsatını yakalamaktadırlar. 

c- Belli konularda ve özel günlere yönelik olarak yapılan konferans, panel ve sergilerde hem tarih bilincinin oluşturulması (Çanakkale seminerleri ve Harmanyeri1915 tiyatro oyunu gibi) hem de kültürel değerlerin yaşatılıp aktarılması; anneler günü, kadınlar günü veya kültürel değerlerimizin el sanatlarında motif olarak işlenmesi, (Mevlana, Hacivat-Karagöz, Keloğlan, Nasrettin Hoca, vb.) örnek olarak gösterilebilir. 

d- KO-MEK gerçekleştirdiği “Kadın Elinden Kocaeli” sergisi ile Kocaeli'nin kültürel değerlerini el sanatlarına aktarıp sergilerken aynı zamanda onların geniş kitleler tarafından da tanınmasına vesile olmaktadır. Aynı şekilde yerel ve konulu sergilerde kursiyerleri farklı sergilere götürerek onları kentin kültürel zenginlikleriyle tanıştırmakta ve kültürleşmeye katkı sağlamaktadır. 

e- KO-MEK Körfez beldesinde oluşturduğu 2.000 fidanlık “Hatıra Ormanı” ile ağaç dikme ve doğanın korunması, çevre bilinci fikrinin bir değer olarak kursiyerlerde oluşmasını sağlamaktadır. Aynı zamanda kursiyerler kendi oluşturdukları ormanın varlığı ile kente ait olma, kente kendilerinden bir şeyler katma duygusunu daha yoğun yaşama imkânı elde etmektedirler. 

f- Kursiyerler arasında gerçekleştirilen spor karşılaşmaları (futbol, masa tenisi, satranç) dostluk ve rekabetin yayılmasına, birlik ve beraberlik duygusunun geliştirilmesine katkı sağlayarak, hem KO-MEK kursiyerlerinin kaynaşmasına hem de sporun yaygınlaşmasına vesile olmaktadır. 

8- Zamanın yararlı değerlendirilmesinde KO-MEK 

Kursiyer yelpazesine baktığımızda 16 yaşından 80 yaşına kadar yayılan bir kursiyer yapısına sahiptir KO-MEK. Emeklilik dönemini yaşayan insanlarla yüz yüze yapılan konuşmalarda, torunlarına yardımcı olmak amacıyla Bilgisayar kursuna geldikleri, il dışında okuyan çocuklarıyla mesajlaşabilmek amacıyla Bilgisayar kursuna geldiklerini söylemektedirler.( Yerel Basın) Ağırlıklı olarak Resim, Bilgisayar ve El sanatları ile ilgili kurslara devam eden emekliler; emeklilik döneminde hayatlarında anlam kaybı yaşadıklarını, KO-MEK'le birlikte hem zamanlarını değerlendirip hem de yeni bir çevre edinerek hayatlarına anlam kattıklarını belirtmektedirler. 

Burada bir beldemizde yaşadığımız bir olayı aktarmakta fayda var. KO-MEK kurslarının beldelerinde açılması isteğinde bulunan isteklilerle Muhtarlık binasında yapılan görüşmelerde, bu kursların kendileri için çok önemli olduğunu, beldede son dönemlerde popüler yaygın alışkanlıkların çok arttığını, KO-MEK kursu açılırsa çocuklarını koruyabileceklerini belirtmişlerdir. Çocuklarının boş kaldığında mutlaka farklı alışkanlıklar edineceği inancı, çözüm olarak onları zamanın yararlı değerlendirilmesi için KO-MEK kurslarına yöneltmiştir. 

9- Ortak Yaşam ve Kentlilik Bilinci Oluşturma Aracı Olarak KO-MEK 

Kocaeli sanayi kenti olması dolayısıyla ülkemizdeki farklı yaşam tarzına sahip insanları bir arada barındıran bir şehirdir. Bu şehrin sosyal hayatına farklı bir zenginlik katarken gurup içi ilişkilerin de daha yoğun yaşanmasını doğurmaktadır. KO-MEK farklı kültürler arasındaki ilişkilerin artması ve kentlilik bilincinin oluşması açısından da katalizör görevi görmektedir. Uzuntarla beldesindeki kursumuzda yaşananlar bu söylediklerimize en somut örnektir. Uzuntarla Kocaeli'nde, ülkemizin farklı yörelerinden (Kafkas göçmenleri, Balkan göçmenleri, Karadenizliler) gelen insanların bir arada yaşadığı bir yerleşim yeridir. Kursiyerler ile birebir yapılan görüşmelerde; aynı beldede oturmalarına rağmen gidiş gelişleri ve dostlukları olmayan insanların, kursa gelmeye başladıktan sonra yeni dostluklar oluşturduklarını ve karşılıklı ev ziyaretlerinde bulunduklarını belirtmişlerdir. 

10- Bir değer olarak “Yardım” duygusunun yaşatılmasında KO-MEK 

KO-MEK; kurs, gezi ve seminer faaliyetlerinin yanı sıra kursiyerlerinin gönüllü katılımlarıyla gerçekleştirdiği çalışmalarla da toplumsal değerlerin yaşatılmasına katkıda bulunmaktadır. İyilik yapma, yardımlaşma duygusunun ön plana çıktığı bu tür faaliyetlerde kursiyerler, huzurevi veya ekonomik yönden çok da yeterli olmayan aile çocuklarının devam ettiği okullara giderek onlarla beraber olabilmektedir kursiyerlerimiz. Huzurevine gittiklerinde, yaptıkları giysi veya takılardan ya da yemeklerden götürerek bir günlerini oradakilerle birlikte geçirmekteler. Okullara ya da çocuk yuvalarına gittiklerinde ise, oradaki çocukların saç bakımlarını yapmakta ya da yapacakları bir etkinlik öncesi onların estetik açıdan etkinliğe hazırlanmalarına yardımcı olabilmekteler. Ayrıca düzenlenen yardım kampanyalarına gönüllü olarak ürünleri ile katkıda bulunmuşlardır. Örneğin, Yuvacık kurs merkezinde eğitim almakta olan kursiyerler, eski Yuvacık Belediyesi Kütüphanesine kitap bağışında bulunmuşlardır. Karamürsel kurs merkezi kursiyerleri yetiştirme yurdundaki çocuklara diktikleri giysileri hediye etmişlerdir. KO-MEK'in bu faaliyetleri yardımlaşma duygusunun toplumda yaşama ve yaşatılmasına imkân katkıda bulunmaktadır.

 11- Sosyalleşme aracı olarak KO-MEK 

KO-MEK bir yetişkin eğitim kurumudur. El sanatları branşlarında kurs gören kursiyerler genellikle eğitim düzeyi lise seviyesinin altındaki kesimlerden oluşmaktadır. Medeni hallerine bakıldığında ise evli ve çocuklu bayanların ağırlıklı olduğu görülmektedir. Bire bir yapılan görüşmelerde bu kursiyerlerin yeni bir çevre edindikleri, hayatlarının yeni bir anlam kazandığı ve bir ürün meydana getirip ekonomik değer üretmenin hazzına vardıklarını dile getirdikleri görülmektedir. Görüşülen kursiyerlerden bazıları KO-MEK'e gelmeden önce evde oturduklarını, canlarının sıkıldığını, yapacak bir şeylerinin olmadığını oysa KO-MEK'le birlikte hayata daha olumlu bakmaya başladıklarını ve yeni arkadaşlar edindiklerini belirtmişlerdir. Ayrıca yine yüz yüze görüştüğümüz kursiyerlerden bazıları KO-MEK'e doktor tavsiyesi ile geldiklerini, psikolojik durumlarının bu sayede düzeldiğini, kendilerine güvenlerinin aratarak daha iyi bir psikolojik yapıya sahip olduklarını dile getirmişlerdir.

12- Bir istihdam aracı olarak KO-MEK 

Bazı değerlendirmelerde KO-MEK sadece istihdam boyutuyla dikkate alınmaktadır. Bizce KO-MEK'e yapılabilecek en büyük haksızlık bir eğitim faaliyetini istihdam boyutuna indirgeyerek değerlendirmeye tabi tutmaktır. KOMEK vb. yetişkin eğitimi veren kurumlar (İSMEK-BELMEK-BUSMEK) iş bulma kurumu gibi istihdam amaçlı kurumlar değil, eğitim amaçlı kurumlardır.

 Bu tespite rağmen istihdam açısından KO-MEK'e baktığımızda Mart 2010 tarihine kadar KO-MEK kurslarından yararlanarak bir işe yerleşenlerin 518 Kişi olduğunu görmekteyiz. Hatta birçok işyeri KO-MEK yönetim merkezini arayarak eleman ihtiyaçlarını giderme yolunu tercih etmektedirler ve bu sayı gün geçtikçe artmaktadır. Burada bir başka gerçeğe de dikkat çekmekte fayda var. Yetişkin eğitimi veren kurumların bizatihi kendileri de bir istihdam kaynağı durumundadır. Bu kurumlarda çalışan bireyler kurumların ait oldukları illerde yaşayanlardan oluşmaktadır. Bu anlamda da KO-MEK özelinde benzeri kurumlar aynı zamanda istihdam merkezi durumundadır ve ait oldukları illerdeki işsizliğin azaltılmasına hiç de küçümsenmeyecek oranda katkılarda bulunmaktadırlar. 

13- Kentlilik Kültürünün Gelişmesi ve Yaygınlaşmasında KO-MEK 

KO-MEK düzenlemiş olduğu yerel sergi, konulu sergi ve seminerlerle kursiyerlerine yeni değerler katarken, aynı zamanda onları yaşadıkları kentin kültürü ve değerleriyle de tanıştırmaktadır.2007–2008 öğretim döneminde her ay düzenli olarak Osman Hamdi Bey müzesinde konulu sergiler düzenleyen KO-MEK, bu sayede kent içi kültür turizmini de gerçekleştirmiştir. Sergi açılışına ve sergiyi gezmeye gelen kursiyerlerin büyük çoğunluğu daha önce Osman Hamdi Bey Müzesine gelmediklerini, bir kısmı bu müzeyi bilmediklerini dile getirmişlerdir. 

Aynı şekilde düzenlenen yerel sergilere farklı kurslardan katılan kursiyerler; daha önce hiç gitmedikleri bölgelere ilk defa sergi dolayısıyla gittiklerini belirtmişlerdir. Şekerpınar, Dilovası, Kandıra, Karamürsel gibi kursların sergilerine farklı kurslardan katılan kursiyerlerde bu tespit daha yoğun bir şekilde ortaya çıkmaktadır. Bu sayede yaşadıkları kenti tanıma şansını yakalamakta, aynı kentte yaşadıkları farklı insanlarla tanışmakta ve yeni dostluklar kurmaktadırlar. 

14- Sonuç

2005 yılı Şubat ayından beri Kocaeli'nde faaliyet göstermekte olan KO-MEK'e; Mart 2010 tarihi itibariyle 286.000 kişi eğitim almak üzere başvurmuş, bunlardan 160.412 kişiye 26 alan 112 farklı dalda eğitim verilmiş-verilmektedir. KO-MEK bu başarısına rağmen Kocaeli'nde kendisine müracaat eden 125.588 kişinin eğitim ihtiyacına cevap verememiş durumdadır. Bu rakamlar KO-MEK'in ulaşabildiği yerlerle ilgili rakamlardır. Henüz kurs merkezi olmayan yerler de dâhil edildiğinde KO-MEK'in gelecek yıllarda hedef büyültmesi kaçınılmazdır. 

Birçok değerlendirmede istihdam boyutuyla ele alınan KO-MEK, unutulmamalıdır ki bir eğitim kurumudur. Bir eğitim kurumunu ise tek bir veriye indirgeyerek değerlendirmek en hafif nitelemeyle insaf dışıdır. Buraya kadar anlatılanlardan da anlaşılacağı gibi KO-MEK vb.( İSMEK, BELMEK, BUSMEK) kurumlar, ekonomik değer üretme, boş zamanların yararlı değerlendirilmesi, sosyal ortam oluşturma, rehabilite etme, kötülüklerden koruma, kültürel değerleri yayma aktarma, kentlilik bilinci oluşturma gibi birçok işlevi birlikte yerine getirmektedir. 

Bu kurumlar Yetişkin eğitiminin kendine özgü sorunlarını, zaaflarını bünyelerinde barındırmaktadırlar. Buna rağmen hitap ettikleri kitlenin talebi ve büyüklüğü dikkate alındığında, toplumsal açıdan bir ihtiyaca karşılık geldikleri ve günümüz için vaz geçilmezlikleri inkâr edilemez bir gerçektir.

 * “Yetişkin Eğitimi” ile ilgili bilgilerde MEB Çıraklık ve Yaygın Eğitim Müdürlüğü bilgilerinden yararlanılarak 2009 yılında hazırlanmıştır.